Sony, tıbbi endoskoplarda kullanılmak üzere yalnızca 1 × 1 milimetre boyutlarında yeni bir görüntü sensörü geliştirdi. IMX742 adı verilen CMOS sensör, yaklaşık 0,51 megapiksel çözünürlüğe sahip olmasına rağmen saniyede 60 kareye kadar video kaydedebiliyor. Üstelik görüntüleri 5 metre uzunluğundaki bir kablo üzerinden dijital olarak aktarabiliyor.
Akıllı telefon kameralarında onlarca, hatta yüzlerce megapiksel çözünürlük konuşulurken Sony’nin yeni sensörü yalnızca yarım megapiksel çözünürlük sunuyor. Ancak burada önemli olan megapiksel sayısı değil, kameranın ne kadar küçük bir alana sığdırılabildiği. Bir milimetrekarelik sensör, insan vücudunun içine yerleştirilen ince endoskopların daha da küçülmesini mümkün kılabilir.
Sony Semiconductor Solutions tarafından geliştirilen IMX742, 720 × 720 piksel çözünürlüğe sahip. Toplamda 518.400 efektif piksel barındıran sensörün her bir pikseli yalnızca 1 mikrometre boyutunda.
Arkadan aydınlatmalı (BSI) CMOS mimarisini kullanan sensörün fiziksel boyutları 1 × 1 mm ile sınırlı. Sony, analog-dijital dönüştürücü (ADC) dahil olmak üzere görüntü işleme ve iletişim için gerekli devreleri küçülterek bu boyuta ulaşmış.
Sensörün kullanım alanları arasında akciğerlerdeki hava yollarını incelemek için kullanılan bronkoskoplar ve idrar yollarının görüntülenmesini sağlayan üreteroskoplar bulunuyor.
Bu tür cihazlarda kameranın çapı önemli bir tasarım kısıtlaması oluşturuyor. Daha küçük sensörler, üreticilerin daha ince endoskoplar geliştirmesine imkân tanıyabilir.
5 metrelik kablodan dijital görüntü aktarabiliyor
IMX742’nin dikkat çeken özelliklerinden biri, elde ettiği görüntüyü sensör üzerinde dijital veriye dönüştürmesi.
Geleneksel analog sinyal aktarımında kablo uzunluğu arttıkça parazit ve görüntü bozulması sorunları yaşanabiliyor. Sony’nin geliştirdiği sensör ise görüntüyü dijital olarak ileterek bu etkileri azaltmayı hedefliyor.
Şirket, yeni sensörün 5 metre uzunluğundaki AWG44 kablo üzerinden veri aktarabildiğini belirtiyor. Bu mesafe Sony’nin kendi test ortamında doğrulanmış durumda.
Ayrıca şirketin geliştirdiği çift yönlü iletişim teknolojisi sayesinde kontrol komutları ve video verileri aynı kablo üzerinden aktarılabiliyor. Böylece sensörün bağlantı sayısı altı pinle sınırlandırılmış.
Sony, IMX742’nin tıbbi endoskoplara yönelik CMOS görüntü sensörleri arasında bu uzunlukta dijital iletimi destekleyen ilk ürün olduğunu öne sürüyor. Ancak bu iddia şirketin kendi araştırmasına dayanıyor.
Karanlık ortamlarda 60 FPS görüntü sunuyor
Endoskop kameralarının önemli zorluklarından biri de sınırlı aydınlatma koşullarında çalışmak zorunda olmaları.
İnsan vücudunun içindeki görüntüleme işlemlerinde küçük LED ışık kaynaklarından yararlanılıyor. Bu nedenle sensörün düşük ışık koşullarındaki performansı önem taşıyor.
IMX742, görüntü sinyalini doğrudan dijitalleştirerek analog çıkışlı tasarımlara kıyasla sinyal iletimi sırasında oluşabilecek parazitleri azaltmayı amaçlıyor. Sensör, 30 FPS ve 60 FPS video modlarını destekliyor.
Özellikle endoskopun hareket ettirildiği işlemlerde daha yüksek kare hızı, görüntünün daha akıcı izlenmesine yardımcı olabilir. Bununla birlikte, Sony’nin açıkladığı teknik özellikler tek başına sensörün gerçek klinik koşullardaki görüntü kalitesini ortaya koymuyor.
Sony IMX742 teknik özellikleri
| Özellik | Sony IMX742 |
| Sensör tipi | BSI CMOS, 1/17,7 tipi |
| Sensör boyutu | 1 × 1 mm |
| Efektif çözünürlük | 720 × 720 piksel |
| Piksel sayısı | Yaklaşık 0,51 MP |
| Piksel boyutu | 1 × 1 µm |
| Video kare hızı | 30 / 60 FPS |
| Dijital aktarım mesafesi | 5 metreye kadar (test koşullarında) |
| Deklanşör | Rolling Shutter / Global Reset |
| Renk filtresi | Bayer |
| Bağlantı | 6 pinli WCSP |
| Numune sevkiyatı | Kasım 2026 |
Tek kullanımlık endoskoplarda kullanılacak
Yeni sensörün hedeflendiği alanlardan biri tek kullanımlık tıbbi endoskoplar.
Geleneksel yeniden kullanılabilir endoskopların her işlem sonrasında temizlenmesi, dezenfekte edilmesi ve gerektiğinde sterilize edilmesi gerekiyor. Tek kullanımlık sistemler ise yeniden işleme süreçlerini ortadan kaldırarak bu süreçlerle ilişkili çapraz enfeksiyon riskini azaltma potansiyeline sahip.
Bununla birlikte, tek kullanımlık tıbbi ekipmanların daha fazla elektronik atık ve malzeme tüketimi oluşturabilmesi de değerlendirilmesi gereken bir konu.
Sony, IMX742’nin numune sevkiyatına Kasım 2026’da başlamayı planlıyor. Sensörün kullanıldığı ticari endoskopların ne zaman piyasaya çıkacağı ise açıklanmadı.
Ayrıca IMX742’nin kendi başına bir tıbbi cihaz olmadığı ve tıbbi uygulamalarda kullanım için değerlendirilip onaylanmadığı belirtiliyor. Dolayısıyla sensörün tıbbi cihazlarda kullanılabilmesi, entegre edildiği sistemlerin ilgili doğrulama ve onay süreçlerine bağlı olacak.
Yeni sensör, kamera teknolojisindeki ilerlemenin her zaman daha yüksek megapiksel anlamına gelmediğini gösteriyor. Bazen asıl mühendislik başarısı, yüz binlerce pikseli ve dijital iletişim devrelerini gözle zor seçilebilecek kadar küçük bir alana sığdırabilmek.
